Defnyddir macroinfertebrata dŵr croyw fel dangosydd o ansawdd dŵr a gofynion llif y Llyn oherwydd eu disymudedd a'u helaethrwydd cymharol. Mae’r set ddata hon yn cynnwys gwybodaeth am safle, sampl, metrigau a thacsonau o arolygon macroinfertebrata llynnoedd dŵr croyw a gynhaliwyd ledled Cymru gan Cyfoeth Naturiol Cymru ac Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru gynt ers 1997 ac ymlaen. Cynhelir yr arolygon hyn fel rhan o waith monitro parhaus o ansawdd dŵr llynnoedd ar gyfer gofynion deddfwriaethol ac i fodloni ysgogwyr busnes.

Cesglir data infertebratau llynnoedd gan ddefnyddio gwahanol ddulliau samplu. Mae samplau cic creaduriaid infertebratau llyn yn defnyddio'r un dechneg tair munud ag mewn afonydd ac fe'u defnyddir fel rhan o'r broses y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr i asesu asideiddio mewn llynnoedd. Techneg Cironomid Exuviae (CPET) sy’n asesu poblogaeth Cironomidau yn y llyn i helpu i asesu maetholion ac amodau pH yn y corff dŵr.

Defnyddir methodoleg gaeth wrth samplu am facroinfertebratau llyn. Mae rhwydwaith craidd o safleoedd sy'n cael eu monitro ar raglen dreigl tair blynedd. Mae'r safleoedd hyn wedi'u lleoli lle mae asesiad risg wedi dangos risg sylweddol o fethiant safonau ansawdd ecolegol y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr. Yn ogystal, gellir samplu safleoedd ar gyfer gwaith ymchwiliol neu ar sail ad hoc. Mae ardaloedd samplu wedi'u lleoli gydag ardal arolwg fwy ac mae'n rhaid iddynt fod yn gynrychioliadol o'r ardal arolwg gyffredinol. Unwaith y bydd samplau wedi'u casglu, byddant yn cael eu hanfon at labordai ecoleg CNC i'w hadnabod gan ddefnyddio methodolegau safonol, gan ddefnyddio gweithdrefn Rheoli Ansawdd Dadansoddol llym.

Unwaith y bydd y data wedi'i goladu yn y gronfa ddata ganolog, mae wedi'i echdynnu a'i sicrhau cyn ei gyhoeddi. Mae'n bwysig nodi y bydd y set ddata hon yn cynnwys rhai digwyddiadau samplu o'r misoedd diwethaf lle mae samplu wedi'i wneud ond nad yw dadansoddiad labordy wedi'i gwblhau, felly ni fydd y cyflenwad llawn o dacsonau ar gyfer y digwyddiad samplu hwnnw'n cael ei lanlwytho eto. Bydd y cofnodion hyn yn cael eu cwblhau wrth lanlwytho data yn y dyfodol o CNC i Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol. Mae'r set ddata hon hefyd yn cynnwys cofnodion ar gyfer rhai rhywogaethau nad ydynt yn macroinfertebratau, megis adar a physgod, a welwyd neu a gasglwyd yn ystod y samplu. Cafodd unrhyw organebau nad oeddent yn darged a gasglwyd yn ystod y samplu eu dychwelyd ar unwaith i'r llyn.

Golygiadau

Mae rhywfaint o wybodaeth wedi’i golygu i sicrhau bod y data ar gael yn agored. Mae hyn yn cynnwys:

Data trydydd parti

Data a gasglwyd ar gyfer ymchwiliadau parhaus

Arolygon wedi’u canslo neu heb eu cwblhau

Lleoliad rhywogaethau a warchodir lle gallai rhyddhau manylion eu lleoliad gael effaith andwyol ee misglod perlog yr afon.

Amlder Diweddaru

Mae'r data hwn yn cael ei ddiweddaru'n barhaus. Cymerir samplau CPET rhwng mis Ebrill a mis Hydref (4 sampl wedi'u gwasgaru'n gyfartal) a chymerir samplau cic ar y llyn yn y gwanwyn yn unig (Mawrth-Mai). Yn aml, nid yw data o dymhorau arolygon yn cael eu mewnbynnu ar adeg eu cipio a gall fod sawl mis cyn iddo gael ei roi yn y system. Mae’r set ddata allanol yn cael ei diweddaru yn fisol i gynnwys data newydd, a gall hefyd gynnwys cywiriadau i ddata a gyhoeddwyd yn flaenorol oherwydd gwaith sicrhau ansawdd.

Rhybuddion Gwybodaeth

Gwnawn ein gorau i osgoi problemau ansawdd data, ond gan fod y setiau data hyn yn adlewyrchu’r data sydd gennym, gallant gynnwys gwallau.

Darperir y data fel set o dablau data cysylltiedig oherwydd maint a strwythur y data. Tybir bod dealltwriaeth sylfaenol o ecoleg a data perthynol yn bodoli.

Nid yw data sy'n ymwneud ag ymchwiliadau i achosion o lygredd neu wybodaeth am rywogaethau a warchodir yn cael ei ryddhau oherwydd gallai gwybodaeth am leoliad y safleoedd hyn fod yn niweidiol i ymchwiliadau parhaus neu warchod rhywogaethau.

Nid oes gan bob safle ddata sylfaen amgylcheddol wedi'i restru.

Datganiad priodoli

Yn cynnwys gwybodaeth Cyfoeth Naturiol Cymru © Cyfoeth Naturiol Cymru a Hawl Cronfa Ddata. Cedwir pob hawl.